ღირსება

ღირსება ელიფ შაფაქი

ღირსება
ავტორი: ელიფ შაფაქი
გამომცემლობა: Palitra L Publishing / გამომცემლობა პალიტრა L
სერია: წლის ბესტსელერი N1

ამ სერიიდან ჩვენ უკვე ვისაუბრეთ ერთ წიგნზე – “ნათელი, რომელსაც ვერ ვხედავთ“. დღეს ვისაუბრებ, ჩემი აზრით, ერთ-ერთ საუკეთესო წიგნზე, რომელიც წამიკითხავს აქამდე – ეს არის თანამედროვე თურქი ქალბატონი მწერლის ელიფ შაფაქის წიგნი “ღირსება”. ეს, თუ არ ვცდები, მისი მესამე წიგნია, რომელიც ქართულად ითარგმნა “სიყვარულის 40 წესისა” და “სტამბოლელი ნაბიჭვრის” შემდეგ.

ეს იცით, როგორი წიგნია?
აი წარმოიდგინეთ, რომ ხართ თურქეთში, ოღონდ არა სტამბულში ან ეგეთ გაპრიალებულ ტურისტულ ქალაქში. სადმე უფრო სიღრმეში: საქარიაში, ადაპაზარში, ორდუში ან სადმე სხვა სუფთა თურქულ მშვიდ ქალაქში, რომელიც დახუნძლულია ტრადიციებით, თქმულებებით, გვარებით, შთამომავლობებით, არომატებით, გემოებით, შეხედულებებით, ცრურწმენებითა და ძალიან გემრიელი ჩაით. ჰოდა, ჩამოჯექით სადმე ადგილობრივ ჩაიხანაში, ენის ქვეშ დაიდეთ შაქარყინული და მიაყოლეთ ყველაზე გემრიელი ჩაი დედამიწაზე. ოღონდ გახსოვდეთ, რომ შაქარყინული ჩაის ბოლო ყლუპამდე უნდა გეყოთ და ის უნდა გამოიზოგოთ. აი ასეთი წიგნია ელიფ შაფაქის “ღირსებაც”, რომელიც უნდა გამოიზოგოთ და ნელ-ნელა დააგემოვნოთ.

“ღირსება” ძალიან სწრაფად გაქრა წიგნების მაღაზიების თაროებიდან და დიდი პოპულარობით სარგებლობს საქართველოში. ეს ალბათ იმის დამსახურებაა, რომ ქართველები მენტალურ სიახლოვეს გრძნობენ წიგნის ზოგიერთ პერსონაჟთან. ღირსებასთან დამოკიდებულებაში რაღაც მსგავსებას ხედავენ. ჩემი აზრით, კი შაფაქი ზუსტად იმ მანკიერ მენტალობას კიცხავს, რომელთანაც თვითიდენტიფიცირებას ახდენენ ქართველები.

წიგნის სიუჟეტი ვითარდება სოფელში, მდინარე ევფრატის პირას და ლონდონში ქურთი-თურქი ტყუპი დების გარშემო. ტყუპი დების ცხოვრება და ბედისწერა მაგიურად არის ერთმანეთში გადახლართული. მათი ცხოვრება, მიუხედავად იმისა, თუ სად ცხოვრობენ, სავსეა ტრაგიზმით და ბედისწერის გარდაუვლობით. მათი გზები იყოფა, სხვადასხვა ქვეყანაში ცხოვრობენ, მაგრამ მათი ბედისწერა იოტისოდენადაც არ შორდება ერთმანეთს. მე მიყვარს წიგნები, სადაც ბედისწერა ცალკე პერსონაჟივითაა გამოყოფილი, რომელიც თითქოს იმდენად მყარია და ცოცხალი, რომ ხელსაც შეახებ. მთელი წიგნი სავსეა მაგიურობით, სადაც ყველა დიდი თუ პატარა მოვლენა, გადაწყვეტილება, ნაბიჯი, სიტყვა იწვევს სხვა მოვლენებს და გადაწყვეტილებებს. სადაც ყველა შედეგი მოქმედი გმირების გადადგმული ნაბიჯების ბრალია. ხშირად კი ეს ნაბიჯები ათობით წლის წინ იქნა გადადგმული…

მენტალური პრობლემა, რომელიც წიგნში დგას, ძალიან აქტუალურია ჩვენთვისაც. არსებობს კულტურები, სადაც ღირსება თითქოს ქალის სხეულშია ჩადებული, გეგონება ქალი ღირსების მატარებელი ჭურჭელი იყოს. რა თქმა უნდა, მსგავსი დამოკიდებულება უცხოა დასავლეთის ქვეყნებისათვის და წესით უცხო უნდა იყოს ჩვენთვისაც. წესით.. მაგრამ სამწუხაროდ, ისევე როგორც ისლამურ კულტურებში, ჩვენთანაც ქალის პასუხისმგებლობა სხვაა და კაცის – სხვა. სწორედ ეს დისბალანსი პასუხისმგებლობებში არის ბილეთი გენდერული უთანასწორობისაკენ. არ შეიძლება, ქალს მეტი აკრძალვები ჰქონდეს და კაცს – ნაკლები. არ შეიძლება, ქალი იყოს ღირსების მატარებელი ჭურჭელი და კაცის ღირსება იყოს ცოლის ან ქალიშვილის ქცევა. ამ დროს კი კაცი იყოს ცოლის მოღალატე, ლოთი, უსაქმური, მაგრამ მაინც ღირსების მქონე. ეს არასწორია. არ შეიძლება, ადამიანები აცხოვრო აკრძალვებში, მხოლოდ იმიტომ, რომ შენ რაღაც ახირებული წარმოდგენები გაქვს “ღირსებაზე”.

ამ წიგნის ყველა პერსონაჟს თავისებური შეხედულება აქვს ღირსებასა და დანაშაულზე. შაფაქის წიგნში არ არსებობენ უბრალოდ დადებითი და უარყოფითი პერსონაჟები. აქ დეტალურად, ნაბიჯ-ნაბიჯ არის აღწერილი ყველა მოვლენა, რომელმაც სავალალო შედეგის დადგომამდე მიგვიყვანა. ეს არ არის გამართლება ვიღაცის ცუდი ნაბიჯის – ეს არის გზა, რომელმაც რადიკალურ გადაწყეტილებამდე მიიყვანა ესა თუ ის პერსონაჟი. ეს ის გზაა, რომელსაც ჩვენც გავდივართ ყოველდღიურად. და ისევე როგორც ჩვენ, ეს გმირებიც უშვებენ შეცდომებს. შაფაქი კი უბრალოდ გვანახებს გზას, რომლის ბოლოშიც ესა თუ ის შედეგი დგება. წიგნი დეტალურად გვიხსნის ტრადიციებსა და მათდამი დამოკიდებულებას, გვაჩვენებს ამ კონკრეტული კულტურის ნიუანსებს. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ლონდონში გადადიან საცხოვრებლად, ისინი მაინც ქურთი-თურქები არიან. გარდა ღირსების საკითხებსა, ამ წიგნში ძალიან კარგად არის ნაჩვენები მენტალური სხვაობა თაობებს შორის. კარგად ჩანს, რომ მშობლების თაობა, თავის გარშემო ცდილობს ნაჭუჭი ააშენოს, სადაც თავის კულტურაში, თავის ტრადიციებში იცხოვრებს, იმ დროს როცა ახალგაზრდები, სწრაფად იცვლიან შეხედულებებს და ერგებიან ახალ გარემოს და ახალ რეალობებს. მაგრამ რა ხდება მაშინ, როდესაც ხარ ახალგაზრდა, ახალ რეალობასაც ეგუები, ცხოვრობ ლონდონში, გყავს ინგლისელი შეყვარებული, ხარ ბოქსიორი და მაინც შენი შეხედულებები “ქალის” და “ოჯახის” “ღირსებაზე” ისევ მდინარე ევფრატის პირას მდებარე სოფლის სირღმიდან მოდის? “ისინი გაექცნენ სამშობლოს, საკუთარ თავს კი – ვერა”, ვერც საკუთარ კულტურას.

ეს წიგნი რამდენიმე ოჯახის ამბავს გვიყვება, რამოდენიმე თაობის დიდ თავგადასავალს. ევფრატის პირას მყოფ სოფელსა და ლონდონის წვიმიან ამინდებში ტრიალდება დრამა, სადაც მომხდარში ყველა დამნაშავეა და ყველა – მსხვერპლი. ეს ასევე არის წიგნი პატარა საიდუმლოებზე, რომელსაც ერთმანეთს ვერ ვუმხელთ, რომელზეც ერთმანეთს ვერ ველაპარაკებით, რომლის გამხელასაც ვერ ვბედავთ. პატარა საიდუმლოებებზე, რომელიც დღითიდღე დიდდება, ბევრდება მანამ, სანამ ზვავივით არ წალეკავს ყველაფერს გარშემო, სანამ მეწყერის მსგავსად სამუდამოდ არ შეცვლის ჩვენი ცხოვრების ლანდშაფტს.

მე მგონი, სჯობს, რომ ყველამ ჩვენს ღირსებასა და ჩვენს ქცევებს მივხედოთ. ჩვენი ღირსების პასუხისმგებლობა ჩვენ ვატაროთ და ჩვენს დებს, დედებს, ცოლებს ვაცადოთ ცხოვრება, ვაცადოთ ბედნიერება, ვცეთ პატივი და საკუთარი წილი ღირსება და პასუხისმგებლობა თვითონ ატარონ წელში გამართულებმა და თავისუფლებმა.

ყველაზე ლამაზი ქალი დამოუკიდებელი და ბედნიერი ქალია.

ყველაზე ძლიერი ოჯახი კი ის ოჯახია, სადაც ერთმანეთისგან საიდუმლოებები არ აქვთ დამალული.

მე თუ მკითხავთ, “ღირსება” Must Read წიგნია!

MiNi Library

facebook
goodreads

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s