ოქროს გალია

%e1%83%9d%e1%83%a5%e1%83%a0%e1%83%9d%e1%83%a1-%e1%83%92%e1%83%90%e1%83%9a%e1%83%98%e1%83%90-%e1%83%a8%e1%83%98%e1%83%a0%e1%83%98%e1%83%9c-%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%90%e1%83%93%e1%83%98

ოქროს გალია
ავტორი: შირინ ებადი (ნობელიანტი)
მთარგმნელი: სალომე ბენიძე
გამომცემლობა: ინტელექტი

“თუ არ შეგიძლია, ბოლო მოუღო უსამართლობას, მაშინ უამბე მაინც ყველას მის შესახებ”
ალი შარიათი

სწორედ ასე იწყება შირინ ებადის შესანიშნავი წიგნი. ავტორი ზედმიწევნით ასრულებს ალი შარიათის თხოვნას და გვიყვება ირანში მეოცე საუკუნის მეორე ნახევარში დატრიალებული ერთ-ერთი უდიდესი უსამართლობის შესახებ.

ეს არის წიგნი ოჯახზე, რომელიც პოლიტიკურმა უთანხმოებამ გაანადგურა. მაგრამ თუ კარგად დავუკვირდებით, ერთი ოჯახის ამბავი ირანის სახელმწიფოში დატრიალებული ისტორიის პატარა სარკეა. პოლიტიკური არჩევანის განსხვავებულობამ და საკუთარი არჩევანის ფანატიკურმა რწმენამ გადაწონა ოჯახის წევრების ერთმანეთისადმი სიყვარული. სამი ძმა და სამი არჩევანი – შაჰის გენერალი აბასი, კომუნისტი ჯავადი და ხომეინის მომხრე ალი. მოუხედავად იმისა, რომ მშობლებმა შვილები პოლიტიკისგან მაქსიმალურად შორს აღზარდეს, ბიჭების პოლიტიკურმა მისწრაფებებმა და სიმპატიებმა თავი მაინც იჩინა და ვერც დედამ, ვერც საერთო დამ, ვერც სისხლმა და ვერც საერთო სახლმა ვერ დაიცვა ოჯახი დანგრევისაგან. იქ, სადაც პოლიტიკა ძმებს შორის დგება, გზები იყოფა, თვალებში ვეღარ უყურებ საყვარელ ადამიანებს და აღარ მიგესვლება სახლში, რომელშიც გაიზარდე. ასე მოხდა აბასის, ჯავადისა და ალის შემთხვევაშიც.

ოჯახის ამბების პარალელურად წიგნში ვითარდება მოვლენათა სერია, რომელსაც ადგილი ჰქონდა 1979 წელს და რომლის შედეგად ირანი კონსტიტუციური მონარქიიდან სახალხო თეოკრატიულ ისლამურ რესპუბლიკად იქცა – შაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი შეცვალა აიათოლა რუჰოლა ხომეინიმ. რევოლუცია ორ ეტაპად განხორციელდა: პირველ ეტაპზე ლიბერალთა, მემარცხენეთა და რელიგიურ ჯგუფთა ალიანსმა შაჰის მმართველობა ჩამოაგდო; მეორე ეტაპზე, რომელსაც ისლამურ რევოლუციასაც უწოდებენ, აიათოლა მოვიდა მართვის სათავეში…

შირინ ებადი ამ ამბების თვითმხილველია: ის და ფარი, სამი ძმის ერთადერთი და, ახლო მეგობრები არიან. ამიტომ შეგვიძლია ჩავთვალოთ, რომ ავტორი ამ ყველაფრის უშუალო მონაწილეც გახლავთ. მხატვრული თვალსაზრისით ამაზე ბევრად უკეთესი წიგნებიც წამიკითხავს, მაგრამ ისტორიული და ინფორმაციული თვალსაზრისით ძალიან მნიშვნელოვანი წიგნია. ადამიანური ისტორიის გადმოცემით ავტორი გვიყვება მისი სამშობლოს ტრაგიკულ და რთულ უახლეს ისტორიას. პოლიტიკური ფანატიზმი ძმებს აიძულებს ერთმანეთისგან დისტანცირებას. საკუთარი თავის გარშემო თვითონვე იშენებენ გალიებსა და ბარიერებს, იკეტებიან ნაჭუჭში, სადაც ვერც დედის სიყვარული და ვერც ოჯახის სითბო ვერ აღწევს. არ აქვს მნიშვნელობა, როგორ ცხოვრობ, ღარიბულად თუ მდიდრულად, შეიძლება, ფუფუნებაშიც ცხოვრობდე და შენ გარშემო აშენებული გალია სულაც ოქროსგან იყოს ჩამოსხმული, მაგრამ გალია თუნდაც ოქროსი, მაინც გალიაა..

საქართველოში იზრდებიან თაობები, ამთავრებენ სკოლასა და უნივერსიტეტს და მათ აბსოლუტურ უმეტესობას წარმოდგენაც კი არ აქვს ჩვენი ქვეყნის მეზობლების შესახებ. რატომღაც ისეთი რეალობა ჩამოყალიბდა ახალგაზრდებში, თითქოს ჩვენი ქვეყნის მეზობლები მხოლოდ აღმოსავლეთ ევროპა და მოსაზღვრე ქვეყნები არიან. ჩვენი გეოგრაფიის გაკვეთილები, ისტორიის სახელმძღვანელოები, სხვადასხვა კურსები არ გვაძლევენ საშუალებას, რომ გავიგოთ მეტი ჩვენ გარშემო, ჩვენ რეგიონში არსებულ ქვეყნებზე, კულტურაზე, პრობლემებზე, კონფლიქტებზე, რელიგიასა და ადამიანებზე. ხოლო ის ინფორმაცია, რაც ისტორიის წიგნებშია, არის მითოლოგიზებული აბდაუბდა, რომელსაც რეალობასთან კავშირი არ აქვს, მით უმეტეს თანამედროვე ისტორიასთან. და ახლა, როცა ირანსა და საქართველოს შორის უვიზო მიმოსვლაა და ყოველ დღე შეგვიძლია ქუჩებში ირანელი ტურისტების ნახვა, ვხედავთ ირანელების მიერ გახსნილ კომპანიებს, წამოწყებულ ბიზნესებსა და ინვესტორებს, მემგონი, დროა, ეს მითოლოგიზებული ისტორია გვერდზე გადავდოთ და წავიკითხოთ ის, რაც ნამდვილია. გავიგოთ მეტი ამ ქვეყანაზე, მის მოქალაქეებსა და მათ პრობლეებზე. ვიცოდეთ, რა გამოიარეს, რას გაუძლეს და გავითვალისწინოთ, რომ ჩვენ ქვეყანაში არასოდეს დავუშვათ მსგავსი ბნელი იდეებით შეპყრობილი ხალხის მიერ ძალაუფლების ხელში ჩაგდება.

შირინ ებადის წიგნი არაა რთულად წასაკითხი, მაგრამ ის რთულ და მტკივნეულ წარსულს ეხება. გვიყვება ირანის პოლიტიკური ცხოვრების გარდამავალ ეტაპებზე, სისხლიან ჩაგვრაზე, ოპოზიციისა და ქალების დევნაზე, რელიგიური ფანატიზმის აღზევებასა და ცოდვებზე. გვიყვება წაგებულ ომზე, ხელისუფლების კრიტიკოსი ხალხის უკვალოდ გაქობაზე, ათასობით პოლიტიკური ოპონენტის დახვრეტასა და თავიდან მოშორებაზე..
იშვიათია ისეთი წიგნი, რომელიც ძალიან დელიკატურად, ობიექტურად და საკმაოდ მძაფრად გადმოსცემს პრობლემების რეალურ არსს, არ გვიყვება ისტორიას სუბიექტურად და ცდილობს პრობლემების პარალელურად დაგვანახოს ის დადებითიც, რაც ვერც ომებმა და ვერც პოლიტიკურმა ბატალიებმა ვერ გააქრეს. “ოქროს გალია” ზუსტად ასეთი წიგნია. ჩემი ნება რომ იყოს, ეს წიგნი აუცილებლად იქნებოდა სკოლაში სავალდებულო წასაკითხი ლიტერატურის ჩამონათვალში. ეს სურვილი განსაკუთრებით მძაფრია იმ პოლიტიკური ისტერიის ფონზე, რაც ქვეყანაში ბოლო პერიოდში ხდება. სამწუხაროა, მაგრამ საქართველოშიც მინახავს ოჯახის წევრები, რომლებმაც ერთმანეთი დაკარგეს, გამოიკეტნენ გალიებში და მშობლიურ სახლშიც მშობლების სანახავად რიგრიგობით დადიან. “ოქრის გალია” კი ნათლად დაანახებდა მოზარდებს, რა შედეგები მოაქვს ოჯახზე წინ პოლიტიკის დაყენებას.

მათთვის, ვისაც სურს ირანის რევოლუციაზე წარმოდგენის შექმნა, ასევე ვურჩევ, წაიკითხონ მარჯან სატრაპის “პერსეპოლისი” – უბრალოდ შედევრია. შესაძლებელია ანიმირებული ფილმის ნახვაც იგივე სათაურით – “პერსეპოლისი”.

MiNi Library

facebook
goodreads

 

სიზმართმჭერი

სიზმართმჭერი სტივენ კინგი

სიზმართმჭერი
ავტორი: სტივენ კინგი
გამომცემლობა: Palitra L Publishing / გამომცემლობა პალიტრა L
სერია: TOP თრილერი

თუ კარგი თრილერის წაკითხვა გინდათ, სტივენ კინგი ყოველთვის კარგი არჩევანია (ძალიან იშვიათი გამონაკლისების გარდა) და “სიზმართმჭერი” ამის კიდევ ერთი დადასტურებაა. თქვენ შეიძლება, ნანახი გქონდეთ იმავე სახელწოდების ფილმი, მაგრამ დამერწმუნეთ, ფილმსა და წიგნს შორის არის უფსკრულისხელა სხვაობა. ვერ ვხვდები, რატომ ცვლიან და ამახინჯებენ ხოლმე ნაწარმოებების შინაარსს ფილმებში. “სიზმართმჭერი” ფილმი და “სიზმართმჭერი” წიგნი, შეიძლება ითქვას, ორი, სხვადასხვა შინაარსის მქონე ნაწარმობია და სამწუხაროდ, ფილმში სიუჟეტი და დასასრული აბსოლუტურად დამახინჯებულია.

წიგნი მოგვითხრობს 4 მეგობრის შესახებ, რომლებიც ბავშვობიდან ერთად მოდიან, ერთ სკოლაში სწავლობდნენ, ერთი მოგონებები აქვთ და საგმირო საქმეებიც ერთად აქვთ ჩადენილი პატარა ქალაქ დერიში. თუმცა მათმა მეგობრბამ განსაკუთრებული ელფერი და, შეიძლება ითქვას, დანიშნულება მხოლოდ დადიტსის გადარჩენის შემდეგ შეიძინა. დადიტსი მათგან განსხვავებულია. პრინციპში, დადიტსი ყველასგან განსხვავებულია. დაგლას ქეველი, იგივე დადიტსი, დაუნის სინდრომის მქონე ბიჭუნაა, რომელიც სპეციალურ სკოლაში სწავლობს. ბივერი, ჰენრი, ჯოუნსი და პიტი დანახვისთანავე გრძნობენ, რომ დადიტსი განსაკუთრებული მოვლენაა მათ ცხოვრებაში, რომელიც არამარატო მათ ბავშვობას შესძენს შინაარსს, არამედ შეცვლის მთელს მათ ცხოვრებას. ისინი დადიტსს უფროსკლასელების შეურაცხყოფისა და დაცინივისგან დაიცავენ ცემის რისკის ფასად და იღებენ პასუხისმგებლობას, ყოველ დღე დილით სკოლამდე მიაცილონ და საღამოს სახლში მოიყვანონ. ის მათი განუყრელი ნაწილი გახდება, რომელიც სამუდამოდ შეკრავს მეგობრების წრეს. ის ინდიელების ავგაროზის ბადის ცენტრს ჰგავს, სადაც ყველა ძაფი ერთად იყრის თავს.

მეგობრები წამოიზარდნენ, მაგრამ ყოველ წელს სანადიროდ ბრუნდებიან მთაში, ბივერის ქოხში. არც ეს წელია გამონაკლისი. თუმცა მორიგ ნადირობის სეზონამდე რამდენიმე თვით ადრე ჯოუნსი ავარიაში ხვდება. სწორედ აქ იწყება მოვლენათა ჯაჭვი, რომელიც სმაუდამოდ შეცვლის მეგობრებსაც და მათ ტრადიციებსაც. ნადირობის მეორე დღეს ნათელი ხდება, რომ ქოხის გარშემო უცნაური ამბები ხდება, ცხოველების მასობრივი მიგრაცია, სამხედრო ვერტმფრენების ინტენსიური გადაფრენა და ძალიან უცნაური სტუმარი მათ ქოხში. მთის ძირში კი სახელდახელო სამხედრო ბაზა იმართება, რომლის მიზანიცაა მთაში ავარიულად დაშვებული ამოუცნობი მფრინავი ობიექტისა და დაუპატიჟებელი სტუმრების განადგურება…

ოთხი მეგობარი, ისე რომ ამას ვერ აცნობიერებენ, აღმოჩნდებიან კარანტინის ზონაში, ამბების ეპიცენტრში. ან შეიძლება ეს შეხვედრა სულაც არ იყო შემთვევითი? ისინი ხომ დადიტსის წყალობით ბავშვობიდანვე გამოირჩეოდნენ სხვებისგან. დადიტსმა ხომ მათ თავისი უნარები გადასდო.. უნარები, რომლის წყალიბითაც მეგობრებმა ბავშვობაში პატარა დაკარგული გოგონა მოძებნეს და დაუბრუნეს მშობლებს.

შეძლებენ კი ძველი მეგობრები კიდევ ერთხელ ჩაიდინონ გმირობა?
რაც უნდა მოხდეს, ყველა ხვდება, რომ ეს მათი ბოლო შეკრებაა ბივერის ქოხში..

“სიზმართმჭერი” საი-ფაი, ფენტეზი და დეტექტივია ერთსა და იმავე დროს და “ფილმივით” იკითხება. იმას ვგულისხმობ, რომ წიგნის კითხვისას მკაფიოდ ხედავ შინაარსსა და სიუჟეტებს ფილმის სცენების მსგავსად. ეს სტივენ კინგის წიგნების უდავოდ დიდი პლუსია და ალბათ, ამის დამსახურებაა, რომ მისი წიგნების დიდი ნაწილი ფილმებად იქნა ადაპტირებული. სიზმართმჭერი არის ცალკე სამყარო – ბივერის, ჯოუნსის, ჰენრის, პიტის და დადიტსის სამყარო. წიგნის კითხვისას შენც ამ სამყაროს ნაწილად გრძნობ თავს: ხან დერის ქუჩებში დგახარ და ქუჩის მეორე მხარეს ხედავ, როგორ მიაცილებენ ბიჭები დადიტსს სახლისაკენ, ხანაც ერთი პატარა ნაწილაკი ხარ რომელიმე ბიჭის თავში და მათ განცდებს ნათლად ხედავ, იქექები მოგონებებში და ცდილობ, უკეთესად გაერკვე მოვლენებში. წიგნის დასრულების მერეც კი ხშირად მიბრუნდებოდა განცდა, რომ ოთხი მეგობარი სადღაც ახლოსაა და ნათლად ვგრძნობდი იგივე აურას. სწორედ ამის გამო მიყვარს კინგის წიგნები.

ოთხივე მეგობარი თავისებურად საინტერესო და ძლიერი პერსონაჟია. დადიტსი ხომ საერთოდ განსაკუთრებულია, მაგრამ არავინ ისე ახლობლად არ მეჩვენა, როგორც ბივერი – უხამსი, ხუმარა და უბრალოდ, ძალიან მაგარი ბიჭი.
სხვა პერსონაჟებიც არანაკლებ კარგად დახატა კინგმა. ეიბ კურცი, შეშლილი სამხედრო და მონადირე, რომლისთვისაც მთავარი საქმის ბოლომდე მიყვანაა ყველა საშუალებით. ოუენ ანდერჰილი, კურცის მარჯვენა ხელი, რომელსაც ჯერ კიდევ შემორჩა ჰუმანურობის მარცვალი. და საერთოდ, კინგს ძალიან კარგად გამოსდის ადამიანების რეალური სახის ჩვენება.

განსაკუთრებული მოვლენა კი მაინც მისტერ გრეია (Mr. Gray) – უცხოპლანეტელი. ჩვენ სხვადასხვა წიგნში თუ ფილმში არაერთხელ გვინახავს, როგორ იქცევიან ადამიანები ვამპირებად, მონსტრებად, მაქციებად და სხვ. მაგრამ არსად შევხვედრივარ ამის მსგავს პასაჟს – უცხოპლანეტელი ნელ-ნელა ადამიანად იქცევა, ადამიანდება. ადამიანის ტყავში მოხვედრილი ადამიანური ბუნებისა და სისუსტეების მსხვერპლი ხდება. ძალიან საინტერესო სანახავია, როგორ გრძნობს ადრენალინის მოზღვავებას პირველად ცხოვრებაში და უფრო და უფრო მეტი უნდა, როგორ ვერ იკავებს თავს ბეკონის ჭამისგან, რომელიც პირველი გასინჯვისთანავე შეუყვარდა. არასოდეს მიფიქრია ადამიანურობაზე ასეთი კუთხით.

ცალკე აღნიშვნის ღირსია, რომ წიგნის წერა კინგმა 1999 წელს ავტოავარიაში მოყოლის შემდეგ დაიწყო, როდესაც რეაბილიტაციას გადიოდა. ალბათ, ამით აიხსნება, რომ წიგნში ადამიანურ ფიზიკურ ტკივილს საკმაოდ დიდი ადგილი უჭირავს. მოგვიანებით Rolling Stone-სთვის მიცემულ ინტერვიუში აღნიშნა, რომ წიგნი ოქსიკონტინის (Oxycontin) ზემოქმედების ქვეშ დაწერა. შეგიძლიათ, წარმოიდგინოთ რამდენად კინგისეულად გიჟური წიგნია 🙂

MiNi Library

facebook
goodreads