ნაცნობ ქიმერათა ფერხული

ნაცნობ ქიმერათა ფერხული გელა ჩარკვიანი

ნაცნობ ქიმერათა ფერხული
ავტორი: გელა ჩარკვიანი
გამომცემლობა ინტელექტი/Intelekti Publishing

„დაწერილია საგანგებოდ თბილისის წიგნის საერთაშორისო ფესტივალისთვის”

დღეს მინდა ვისაუბრო ძალიან დიდი ადამიანის ძალიან დიდ წიგნზე.
ესაა გელა ჩარკვიანის „ნაცნობ ქიმერათა ფერხული“.

ჩვენი ქვეყნის 90-იანი წლები ისედაც მაინტერესებდა და მუდმივად ვცდილობ, მოვიძიო ინფორმაცია და გავეცნო უახლესი წარსულის აჩრდილებს. ბევრი წამიკითხავს და ბევრი მსმენია, მაგრამ ეს წიგნი სრულიად სხვა საფეხურია. კითხულობ და თვალწინ გეშლება სცენები, როგორ იდგამდა ფეხს ახალ რეალობაში ჩვენი პატარა დამოუკიდებელი საქართველო.

ეს წიგნი მოგვითხრობს გელას ბავშვობასა და ახალგაზრდობაზე. პარალელურად კი გვიყვება გელას ცხოვრებასა და კარიერაზე საქართველოს მაშინდელი პრეზიდენტის, ედუარდ შევარდნაძის აპარატში მუშაობის პერიოდში. კითხულობ და ხვდები, რომ გელა მოსიარულე ისტორიის ნატეხია, რომელიც ჩვენთან გარდასული დროიდან შემორჩა სასწაულებრივად და გიხარია, რომ ის შენი თანამედროვეა, სადღაც აქვე, ამავე ქალაქში ცხოვრობს და ხანდახან ნახულობ ხოლმე კიდეც. კითხულობ წიგნს და ხშირად გეფიქრება: ნეტავ, კიდევ დიდხანს იცხოვროს და ბევრი დაწეროს. ეს არის წიგნი-მატიანე, რომელსაც აუცილებლად შევიტანდი სასკოლო პროგრამის კლასგარეშე საკითხავი ლიტერატურის სიაში, როგორც საქართველოს ისტორიის საგნის დამხმარე ლიტერატურას. ესაა წიგნი, რომელიც ზედმიწევნითი სიზუსტით გვიყვება მოვლენების შესახებ და ანგრევს შევარდნაძის მმართველობაზე დამკვიდრებულ მითებს. ვცხოვრობთ და ვიზრდებით და გვავიწყდება, საიდან დაიწყო ეს ყველაფერი, როგორი იყო დამოუკიდებლობის პირველი ნაბიჯები, რა ხდებოდა ქვეყანაში, როგორ წავედით წინ..

დღეს მე და ჩემი მეგობარი ვსაუბრობდით გელას წიგნზე. მიმოვიხილავდით ისევ და ისევ შევარდნაძის მმართველობას და კიდევ ერთხელ დავეთანხმეთ აზრს, რომ შევარდნაძის უდიდესი დამსახურებაა ის, რომ დღეს ჩვენი ქვეყანა რაღაცას წარმოადგენს. წარმოიდგინეთ – მსოფლიოს ყველაზე დიდი სახელმწიფოს საგარეო საქმეთა მინისტრი, ცივი ომის დამასრულებელი და ბერლინის კედლის დამანგრეველი ადამიანი. ადამიანი, რომელსაც მთელი მსოფლიო იცნობს, რომელსაც მთელი მსოფლიო აღიარებს და რომელსაც მთელი მსოფლიო პატივს სცემს. ადამიანი, რომელმაც ისტორია შეცვალა. და აი ეს ადამიანი მოდის არშემდგარ, გაბანკროტებულ, ჩამორჩენილ, ომის ქაოსში ჩაფლულ, დამშეულ და ჩაბნელებულ ქვეყანაში. არად აგდებს სიამაყეს და დასავლეთის ქვეყნების ლიდერებს სთხოვს, ცოტაოდენი ხორბლით დაგვეხმარონ, რომ შიმშილით არ დავიხოცოთ და ზამთარი გადავიტანოთ. არ მეგულება ბევრი ადამიანი, ვინც თავის სიამაყესა და პატივმოყვარეობას გადააბიჯებდა, ამხელა რისკზე წავიდოდა და ასეთ წარუმატებელ პროექტს ხელს მოჰკიდებდა. ძნელია ასეთი სასტარტო პირობებით დიდ წარმატებას მიაღწიო. ეს წიგნი მოგვითხრობს ამ სვლაზე – სიბნელიდან ნაკლებად სიბნელისკენ. ომიდან სტაბილურობამდე. თუ როდესმე გქონიათ სურვილი, იცოდეთ, რა ხდებოდა, ეს წიგნი აუცილებლად უნდა წაიკითხოთ! ეს არაა მხატვრული ლიტერატურა, ესაა დოკუმენტური ნაშრომი, რომელმაც გააცოცხლა ბნელი წარსული ყოველდღიურობა. მაშინდელი კანცელარიის სამუშაო გარემო, რომელიც ხშირად „ცისფერი მთების“ სიუჟეტისგან დიდად არ განსხვავდება.

გელა წერს 1993 წელს მხატვარ გოგი მესხიშვილის გამოფენის გახსნაზე, სადაც „ლამაზად ჩაცმული, კარგად მოვლილი ქალები შამპანურის ჭიქებით ხელში ძველებურად ეკეკლუცებოდნენ მოხდენილ ბიჭებს“. საუბრისას არის ასეთი მონაკვეთი – სერბი დიპლომატი ფიოდორ სტარჩევიჩი, რომელიც უკვე საქართველოში ექვსი თვის ჩამოსული იყო, მიმართავს გელას: „არ შეიძლება უფრო ხშირად მოაწყოთ მსგავსი თავყრილობები? დღეს მე პირველად ვნახე აქ ქალაქური გარეგნობის, ნორმალურად ჩაცმული ხალხი. გამოგიტყდებით, ქვეყანაზე შთაბეჭდილება შემეცვალა. დამეთანხმებით, მნიშვნელოვანია, რას ფიქრობენ აქ მომუშავე დიპლომატები საქართველოზე. როგორია ის მათ წარმოსახვაში, როცა მის ფარგლებს გარეთ იმყოფებიან“. ერთი წლის შემდეგ 1994 წელს მანქანით ქალაქში მგზავრობისას ანატოლი სობჩაკი ეუბნება გელას: „ღმერთო, ნუთუ ეს თბილისია? როგორ საშინლად აცვია ხალხს“. გელა წერს – „გული მეტკინა. ვიცოდი, რომ ცვლილებას წლები დასჭირდებოდა, თუმცა მჯეროდა, რომ თბილისი კვლავ დაიბრუნებდა კარგად ჩაცმული ხალხის ქალაქის რეპუტაციას“. წლები გავიდა და დღეს ქალაქში მერსედესის მოდის კვირეულის გამართვა ყოველდღიურობის ნაწილი გახდა და აღარვის აკვირვებს. თბილისი თანამედროვე მოდის რუკაზე ახალი ვარსკვლავია. წლები დასჭირდა, ნერგის დარგვას, მოვლას, მორწყვას, მიწის განოყიერებას.. ბევრმა ადამიანმა მიაშველა ძალისხმევა შევარდნაძის შემდეგ ამ ნერგს. და აი ხემ, რომელიც შევარდნაძის დროს დარგეს, ახლა ნელ-ნელა მოისხა ნაყოფი.

ხშირად გაიგონებთ, ალბათ, „შევარდნაძე არ უნდა შესულიყო დესეთეში“, ბევრგან მოისმენთ კრიტიკას, მაგრამ ვერ ნახავთ ბევრ წონად არგუმენტს. არ მოვყვები ჩემი პოზიციის შესახებ, კიდევ ერთხელ გთხოვთ, ეს წიგნი წაიკითხოთ. საინტერესოა, შეიცვლება თუ არა თქვენი დამოკიდებულება ამ საკითხისადმი წიგნის წაკითხვის შემდეგ?

ძალიან საინტერესოა გელას მოგონებები თავის უცხოელ კოლეგებთან საუბრების შესახებ. ვკითხულობდი და ვაცნობიერებდი, რომ აქ ყველაფერი ზუსტად ისე წერია, როგორც მეც არაერთხელ მითქვამს და მიფიქრია. ასე მაგალითად, გერმანელი კოლეგა ეუბნება გელას (ჩემი აზრით სრულ ჭეშმარიტებას): „თქვენ უნდა გაითვალისწინოთ მსოფლიო გამოცდილება. სიღატაკის დაძლევა და ჭეშმარიტი მოდერნიზება სულ რამდენიმე ქვეყანამ შეძლო. ესენია სინგაპური, ტაივანი, სამხრეთ კორეა და მეტ-ნაკლებად ჩილე. იმისათვის, რომ ნახტომი გააკეთოთ, რაღაც ეტაპზე თქვენ დაგჭირდებათ ძალაუფლების ცენტრალიზება და რკინის დისციპლინის, მათ შორის, საგადასახადო საკითხებში ურყევი მომთხოვნელობის შემოღება. კორუფციისა და კრიმინალის ძალისმიერი მეთოდებით აღმოფხვრა. და მაშინ, როცა თქვენი ბიუჯეტი მრავალგზის გაიზრდება და ბიზნესი თავს დაცულად იგრძნობს, თქვენ მზად იქნებით დასავლური ტიპის ლიბერალური დემოკრატიისათვის“. ამ სიტყვების წარმოთქმიდან, ალბათ, 20 წელზე მეტი გავიდა და ჩვენთან ჯერ კიდევ უამრავი ადამიანი ცხოვრობს, რომელსაც ამ სიტყვების ჭეშმარიტებაში ეჭვი შეაქვს, სამწუხაროდ.

ძალიან საინტერესო საკითხავია გელას ახალგაზრდობის დროინდელი მოგონებები და მამასთან ურთიერთობა. განსაკუთრებით შთამბეჭდავია კანდიდ ჩარკვიანის ანდერძი. მხოლოდ პატარა ამონარიდს წაგაკითხებთ, დანარჩენი კი თქვენით უნდა წაიკითხოთ: „მე არაფერი მომიხვეჭია და ვერაფერს გიტოვებთ, მოგონებების გარდა“..

გელა ჩარკვიანი საქართველოს პრეზიდეტის კანცელარიის საგარეო ურთიერთობათა დეპარტამენტს ხელმძღვანელობდა. მუშაობდა პრეზიდენტის სიტყვით გამოსვლის ტექსტებზე, მონაწილეობას იღებდა ოფიციალურ შეხვედრებში, გეგმავდა ვიზიტებს. მისი ყოველდღიური სამუშაო გარემო ჩემთვის ძალიან ნაცნობი და მშობლიურია. გელას იმდროინდელი განცდები და შეგრძნებები ჩემთვისაც ახლოა. არც თუ ისე შორეულ წარსულში მეც ვმუშაობდი საქართველოს პრეზიდენტთან, პროტოკოლისა და საგარეო ურთიერთობების სამსახურში და ბევრი ნაცნობი ემოცია გამიცოცხლდა წიგნის კითხვისას. განსაკუთრებული შეგრძნებაა, როცა წიგნის ფურცლებზე ნაცნობ ადამიანებს ხვდები, ვისთანაც ასევე გიმუშავია.

ძალიან მინდა ბევრი ამონარიდი დავწერო წიგნიდან, მაგრამ მაქსიმალურად ვიკავებ თავს “სპოილერებისგან”. დიდებო, პატარებო, მშობლებო, შვილებო, თანატოლებო, წაიკითხეთ ეს წიგნი და წააკითხეთ თქვენს მეგობრებს. მხოლოდ ასეთი ლიტერატურის წაკითხვით შევძლებთ, უთავბოლო, არასწორი და ტყუილი მითების დასრულებას ჩვენი ქვეყნის უახლოეს წარსულზე. რა თქმა უნდა, გელა ჩარკვიანის წიგნში მოთხრობილი ამბები არ ასახავს სრულ რეალობას – ის გელა ჩარკვიანის მიერ დანახული სამყაროა, რომელიც იმსახურებს, რომ თქვენც დაინახოთ.

MiNi Library
Advertisements

ოქროს გალია

%e1%83%9d%e1%83%a5%e1%83%a0%e1%83%9d%e1%83%a1-%e1%83%92%e1%83%90%e1%83%9a%e1%83%98%e1%83%90-%e1%83%a8%e1%83%98%e1%83%a0%e1%83%98%e1%83%9c-%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%90%e1%83%93%e1%83%98

ოქროს გალია
ავტორი: შირინ ებადი (ნობელიანტი)
მთარგმნელი: სალომე ბენიძე
გამომცემლობა: ინტელექტი

“თუ არ შეგიძლია, ბოლო მოუღო უსამართლობას, მაშინ უამბე მაინც ყველას მის შესახებ”
ალი შარიათი

სწორედ ასე იწყება შირინ ებადის შესანიშნავი წიგნი. ავტორი ზედმიწევნით ასრულებს ალი შარიათის თხოვნას და გვიყვება ირანში მეოცე საუკუნის მეორე ნახევარში დატრიალებული ერთ-ერთი უდიდესი უსამართლობის შესახებ.

ეს არის წიგნი ოჯახზე, რომელიც პოლიტიკურმა უთანხმოებამ გაანადგურა. მაგრამ თუ კარგად დავუკვირდებით, ერთი ოჯახის ამბავი ირანის სახელმწიფოში დატრიალებული ისტორიის პატარა სარკეა. პოლიტიკური არჩევანის განსხვავებულობამ და საკუთარი არჩევანის ფანატიკურმა რწმენამ გადაწონა ოჯახის წევრების ერთმანეთისადმი სიყვარული. სამი ძმა და სამი არჩევანი – შაჰის გენერალი აბასი, კომუნისტი ჯავადი და ხომეინის მომხრე ალი. მოუხედავად იმისა, რომ მშობლებმა შვილები პოლიტიკისგან მაქსიმალურად შორს აღზარდეს, ბიჭების პოლიტიკურმა მისწრაფებებმა და სიმპატიებმა თავი მაინც იჩინა და ვერც დედამ, ვერც საერთო დამ, ვერც სისხლმა და ვერც საერთო სახლმა ვერ დაიცვა ოჯახი დანგრევისაგან. იქ, სადაც პოლიტიკა ძმებს შორის დგება, გზები იყოფა, თვალებში ვეღარ უყურებ საყვარელ ადამიანებს და აღარ მიგესვლება სახლში, რომელშიც გაიზარდე. ასე მოხდა აბასის, ჯავადისა და ალის შემთხვევაშიც.

ოჯახის ამბების პარალელურად წიგნში ვითარდება მოვლენათა სერია, რომელსაც ადგილი ჰქონდა 1979 წელს და რომლის შედეგად ირანი კონსტიტუციური მონარქიიდან სახალხო თეოკრატიულ ისლამურ რესპუბლიკად იქცა – შაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი შეცვალა აიათოლა რუჰოლა ხომეინიმ. რევოლუცია ორ ეტაპად განხორციელდა: პირველ ეტაპზე ლიბერალთა, მემარცხენეთა და რელიგიურ ჯგუფთა ალიანსმა შაჰის მმართველობა ჩამოაგდო; მეორე ეტაპზე, რომელსაც ისლამურ რევოლუციასაც უწოდებენ, აიათოლა მოვიდა მართვის სათავეში…

შირინ ებადი ამ ამბების თვითმხილველია: ის და ფარი, სამი ძმის ერთადერთი და, ახლო მეგობრები არიან. ამიტომ შეგვიძლია ჩავთვალოთ, რომ ავტორი ამ ყველაფრის უშუალო მონაწილეც გახლავთ. მხატვრული თვალსაზრისით ამაზე ბევრად უკეთესი წიგნებიც წამიკითხავს, მაგრამ ისტორიული და ინფორმაციული თვალსაზრისით ძალიან მნიშვნელოვანი წიგნია. ადამიანური ისტორიის გადმოცემით ავტორი გვიყვება მისი სამშობლოს ტრაგიკულ და რთულ უახლეს ისტორიას. პოლიტიკური ფანატიზმი ძმებს აიძულებს ერთმანეთისგან დისტანცირებას. საკუთარი თავის გარშემო თვითონვე იშენებენ გალიებსა და ბარიერებს, იკეტებიან ნაჭუჭში, სადაც ვერც დედის სიყვარული და ვერც ოჯახის სითბო ვერ აღწევს. არ აქვს მნიშვნელობა, როგორ ცხოვრობ, ღარიბულად თუ მდიდრულად, შეიძლება, ფუფუნებაშიც ცხოვრობდე და შენ გარშემო აშენებული გალია სულაც ოქროსგან იყოს ჩამოსხმული, მაგრამ გალია თუნდაც ოქროსი, მაინც გალიაა..

საქართველოში იზრდებიან თაობები, ამთავრებენ სკოლასა და უნივერსიტეტს და მათ აბსოლუტურ უმეტესობას წარმოდგენაც კი არ აქვს ჩვენი ქვეყნის მეზობლების შესახებ. რატომღაც ისეთი რეალობა ჩამოყალიბდა ახალგაზრდებში, თითქოს ჩვენი ქვეყნის მეზობლები მხოლოდ აღმოსავლეთ ევროპა და მოსაზღვრე ქვეყნები არიან. ჩვენი გეოგრაფიის გაკვეთილები, ისტორიის სახელმძღვანელოები, სხვადასხვა კურსები არ გვაძლევენ საშუალებას, რომ გავიგოთ მეტი ჩვენ გარშემო, ჩვენ რეგიონში არსებულ ქვეყნებზე, კულტურაზე, პრობლემებზე, კონფლიქტებზე, რელიგიასა და ადამიანებზე. ხოლო ის ინფორმაცია, რაც ისტორიის წიგნებშია, არის მითოლოგიზებული აბდაუბდა, რომელსაც რეალობასთან კავშირი არ აქვს, მით უმეტეს თანამედროვე ისტორიასთან. და ახლა, როცა ირანსა და საქართველოს შორის უვიზო მიმოსვლაა და ყოველ დღე შეგვიძლია ქუჩებში ირანელი ტურისტების ნახვა, ვხედავთ ირანელების მიერ გახსნილ კომპანიებს, წამოწყებულ ბიზნესებსა და ინვესტორებს, მემგონი, დროა, ეს მითოლოგიზებული ისტორია გვერდზე გადავდოთ და წავიკითხოთ ის, რაც ნამდვილია. გავიგოთ მეტი ამ ქვეყანაზე, მის მოქალაქეებსა და მათ პრობლეებზე. ვიცოდეთ, რა გამოიარეს, რას გაუძლეს და გავითვალისწინოთ, რომ ჩვენ ქვეყანაში არასოდეს დავუშვათ მსგავსი ბნელი იდეებით შეპყრობილი ხალხის მიერ ძალაუფლების ხელში ჩაგდება.

შირინ ებადის წიგნი არაა რთულად წასაკითხი, მაგრამ ის რთულ და მტკივნეულ წარსულს ეხება. გვიყვება ირანის პოლიტიკური ცხოვრების გარდამავალ ეტაპებზე, სისხლიან ჩაგვრაზე, ოპოზიციისა და ქალების დევნაზე, რელიგიური ფანატიზმის აღზევებასა და ცოდვებზე. გვიყვება წაგებულ ომზე, ხელისუფლების კრიტიკოსი ხალხის უკვალოდ გაქობაზე, ათასობით პოლიტიკური ოპონენტის დახვრეტასა და თავიდან მოშორებაზე..
იშვიათია ისეთი წიგნი, რომელიც ძალიან დელიკატურად, ობიექტურად და საკმაოდ მძაფრად გადმოსცემს პრობლემების რეალურ არსს, არ გვიყვება ისტორიას სუბიექტურად და ცდილობს პრობლემების პარალელურად დაგვანახოს ის დადებითიც, რაც ვერც ომებმა და ვერც პოლიტიკურმა ბატალიებმა ვერ გააქრეს. “ოქროს გალია” ზუსტად ასეთი წიგნია. ჩემი ნება რომ იყოს, ეს წიგნი აუცილებლად იქნებოდა სკოლაში სავალდებულო წასაკითხი ლიტერატურის ჩამონათვალში. ეს სურვილი განსაკუთრებით მძაფრია იმ პოლიტიკური ისტერიის ფონზე, რაც ქვეყანაში ბოლო პერიოდში ხდება. სამწუხაროა, მაგრამ საქართველოშიც მინახავს ოჯახის წევრები, რომლებმაც ერთმანეთი დაკარგეს, გამოიკეტნენ გალიებში და მშობლიურ სახლშიც მშობლების სანახავად რიგრიგობით დადიან. “ოქრის გალია” კი ნათლად დაანახებდა მოზარდებს, რა შედეგები მოაქვს ოჯახზე წინ პოლიტიკის დაყენებას.

მათთვის, ვისაც სურს ირანის რევოლუციაზე წარმოდგენის შექმნა, ასევე ვურჩევ, წაიკითხონ მარჯან სატრაპის “პერსეპოლისი” – უბრალოდ შედევრია. შესაძლებელია ანიმირებული ფილმის ნახვაც იგივე სათაურით – “პერსეპოლისი”.

MiNi Library

facebook
goodreads